Bantoanon Culture, Literature, Music and Arts

Culture

Literature

Poetry

Music

Arts

POEMS 

Sio Ako?

Diamond Jubilee Souvenir Program, 1993
FABICON, ISMAEL F.


Yumutaw ka barotong de yadag
It katong Malayong layas.
Ka bayon nida’y rag-ot
ag usang pasing bugas.
Rinagsa sa mabatong piliw,
Gutom, nahingayo, yupaypay
Sa kahapo’t pagbugsay.
Napukaw sida’t idagak it tangkali,
Nainu-inuhan’t mga hapyos
it maitom nak kidamot
ag panaghoy’t tawong buhok ay kuyot.

Male’y yumpagi kitang ruha,
Kita’y makanta’t mga papuri
Sa adlaw ag buyan.
Mayukyok agor kada hapon-hapon,
Mahinusay ka sumsuman, it
Sinugbang bantoy.
Mahaboy it tula’t mga nguyob it paka
Ag mga huni-huni it syagunting.
Mapatabi anay agor indi maagta.
Maampo sa tabidle agor indi mapahuda.
Maando-ando kitang mga anak it saga-saga.
Matanom it nidog, agor mahihimur-ukan
It sabyay sa liwag nak butong.
Mahayakhak sa pagyuntar it kaugaliong
Naging binuot it pahimot
Sa yagting nagruruyot!

Nagrarayabyab ka ato pananamgo!
Umabot katong tawong bibliya
Ag kanyon ka armas.
Nahangit. Nabisaya: mga Toto ag Nene,
Kamo’y utgon, uyagon, tuwason ag biga-on!
Rigwaan kinang mam-on.
Guisaha ka bantoy. Rubya. Maskada.
Puyae ka tabidli.
Tanom kamo it kamote ag balinghoy.
Ro-um it sinabag.
Ampoa ka santos nak matataas it ilong
Ag buhok nak abo-abohon
Panimati sa amo mga sermon!

Umigdas ka mahabang panahon.

Humuyop ray ka kanaway.
Lamano kamo sa bag-ong abot –
Tawong syangkit ka Krag,
Pagbasa’t libro, tawo’y inikag.
Mga Toto ag Nene,
Ka inro natun-an, mabis-oy sa nayusrok.
Mga yumang pangaray,
Nopay gapas sa suyok-suyok.
Kada ngani bilang kamo’t mansanas
Kanta kamong tanan it “White Christmas”.
Kumayat ka eskuwelahan,
Pueblo’y binayduhan
Naging popular si Pepe ag Pilar.

Rakuey si Toto ag si Nene.
Pangahoy-kahoy, o pupaywahon, pusog-pusogon.
Naando-ando pa ra – paminsan-minsan yang.
Naihaw’t kambing kung naabot si Amang.
Napakibat. Napasorabet.
Napanalamin. Napangutana;
Sio ako? Asi, sio ara?

 

Orte Anay, Kabuyong
Binuot, Vol. 1, No. 1, 1989
FABICON, ISMAEL F

Maimbong nak paino-ino nakisahi sa pagrumrom,
Katong nagbikakang mga ampas ruto nipasilong
Sa yanrong it kabatuhan, nupa’y baga nagsusugong,
Amihanon nak panahon, nag-uungon ka pagrag-om.

Kanidogan nak hinaroan it aga’g rampog nak bukay,
Nagsinadaw ka mga uyan, hupit kag hinan-ay,
Panghikro ka takdo, mga paka’y oplingay,
Napahuda katong iro, rinuyak kag takay!

Waya pailig, mga pasok pasam-ing sa pantaw,
Ka bal-ong sa Hipit, mga timba’y pumangyutaw,
Kuyo-kuyo ka uyo, ka biyahe’y patakaw-takaw,
Tikapog ka mga bayor, waya tungon ka patidaw!

Mayamig ka panahon, paghiwas sampidaton,
Kaskas it gitara, binasag ka kagabhion
Matam-is nak boses binugtas ka habyon,
Kato yake’y mga mehi’t kambing sa sabsabon!

Bayle nak pahupot ka ato ingrak-an,
Kalawit nak tuba, sumsuman ay bislar,
Napaparuya it kahilab, sa sinugba nak ipingan,
Ragat nak malinaw sa huna-huna’y imaw’t karkar!

Nio mang buhaton sa rugo it hapon-hapon,
Sa Amponggo guihapon ka wislik it ruya-on
Pamusiag nak pananamgo nag-uungot, guhit sa saysayon,
Usang pasi nak bisaya, nagrarayab-rayab mitlangon.

 

TAASI KA AT TIKANG
Binuot, Vol. 1, No. 6, 1990
FADRI, LAWRENCE F.


Bantoon – batoong banwa.
Nagligir ka mga panahon
Ugaling kag mga batong nakaliwas
sa pangpang it Guyangan
mga yagting nak sa pyapag nagraragkuan
ay nakaperming bato it yumang panahon
kung harii’y masasalamin
ka hirap nak ingrarayanan it usang Bantoanon.

Sa kamatoora’y mahirap magyadaw
Sa mga gab-ing ka mga bitoon
ay tambon it mga rampog
ag ka hudop it habagat
ay masamot sa mga gab-ing tag-uyan
ag ka kyado it binuot ay inde magtulay,
Sa mga bato ay maragmit kita masakro.

Ag sa ruyom it gab-ing uya kita rumbo,
Sa at mga sike gibubutangan
Ka tanang pagrahan.

Mataas kita’t tikang.

Tuk-an nato sinrang sa mga bato ay nagyakar,
Sinrang mga mataas igtikang.
Nakaabot sinra sa inra apagtuan.

Ka pangabuhian it Bantoano’y
sa Bantoon mismo makikita.
ka mga bato’t ato pobreng
banwa sa ato kinabuhi.

Kung kita’y mapaigor-igor
it panaw,
kita’y masasakro.
Kada mga hali,
Taasi ka at tikang.

 

Paulion
Silak, Vol. 5, No. 2, 2002
FADRI, LYNDON F.


Kislap it mga bituong nakaburbor sa ida
Ay ruyom rileng yamudoong mga mata
Kung nahipos man sa ida pagkatuyog
Linte gihapong mahapros sa pangrungog.
Ka karangga it ida hanging mayang-og
Ay yamig sa kayawasang suay ka panguyog
Huyop nak palangit, marayag-onong kalag
Habang ka yuha’y rugos sa kayangkag.
Sa kalalawra’t mga tawong, uya talinga, uya uda
Siklot-siklot ka tagipusoong tibok ay mayuda
Sidang subatan it at mga pananamgo
Nopay sugbohan it ak pagkatawo.
Sa ak pinalanggang banwa, ako anay ay mapauli
Banwa’t kasadya! Banwa’t katigson! Banwa’t ak kinabuhi!
 

Ragling Kasadyahan
Silak, Vol. 2, No. 4, 1999
FADRIQUELA, ANNA GLEE F.


Makusóg nak ayaba sa hagrang nakapilot,
Sa maruyom nak bayay, kibot sa nagkakapisok,
Nabuhing lampara, kahadaga’y inanor sa pag-abot,
It usa sa mga anak, sa isip ay rugay it hingabót.

Mahugot nak kupkop, baraso’y abyay sa abaga,
Ibinalibar kag hing-it it mayubog nak guya,
Talibong sa higraan, istorya’y nagsagunson,
Tana’y nanggiil-ilan sa bida nak halandon,

Rasok ka kalipayan sa kubos nak kabayayan,
Patiraya’y natutuman, ragling kaalwanan,
Hilway, isinilebrar tuyar sa usang kapistahan,
Yinus-ogan it kasadyahan ka mga kasablagan.

Sumikar kag adlaw ag binakang kag pampito,
Iwinagtik ka huna-hunaong sa aga-aga ka libawo,
Ugang ay nababatyagang masasasá sa rughan,
Ka ragling pag-inibhanang mahapros tungnan.

Bayunong itlog yang it masadyang mainununot,
Sa kinaagahang sa karsada’y bitbit ka binuot,
Kayangkagan sa dutang naghuhuyagok, inra pinaapot,
Yuha’y tinastas it kabuyong nak sa katunlan ninra’y huot.
 

Patawar Sa Kahilom
Panghimuyakang Bantoanon
FAIGAO, CORNELIO F.


Ka pinalangga it at kalag
Inde nato gingayanan;
Ag it ato nahipira
Sa suyor it rughan.

Kung malikwar sa at rila
Ay mahusay ka pagmitlang;
Kung masikwil ka at bibig
Ay pay inde gibuhian.

Ka ida ngayan ay pay rugos
Nak inde nato igpaudak,
Pay manipis nak salamin
Ag malenghur nak buyak.

Maathag nak natatago
Hinipir nak nararadag;
Ka pinalangga it ak puso
Ay inde nato ikarugsak.

Kada ngani ako hale,
Nupay inde ak mamitlang;
Ngayani yang sidang buyak,
Panayumsum, bitoon man.

Mahilom nak rapit-hapon,
Kagab-ihon nak mabuyan,
Ka pinalangga it at puso’y
Inde nato gingayanan.
 

Sa Ato Bandera
Kanta it usang Pilipino. Sa pagbalik it ugalingong Bandera it kag tuig 1916
Panghimuyakang Bantoanon
FAIGAO, RUFO F.


Aba, hinigugma ag ak pinalangga,
Banderang matahum nak pay usang tala:
Rugay nak panahong amo ing adhika
Nak ikaw sumubat sa sariling duta.

Pagka palar-palar, pagkasadyang adlaw
Kag pagbalik nimo kami ay nalipay;
Tanang namumuok ay imo pinukaw
Mga kusog ninra’y baka narugangan.

Kag ikaw makita nak nagwawagayway
Ag ging iidamo’t hanging mahadahay
Sa ugbos it amo mga kagamitan,
Tanang Pilipino’y puno’t kalipayan.

Atoey nakitang sida’y kaidamo’t
Hanging payay-payay Pilipinas nato;
Kantahi, puriha, sabwagi’t maramo
Mga kabuyakang sa ato ay tubo.

‘Di masambit-sambit kag rugong nabuhos,
Yaksang kinabuhing sa rugo’y umanor,
Adhika sa imo ikaw ay mabantug
Pareho sa ibang ka kusog ay lipos.

‘Di maasoy-asoy ka gingkahirapan,
Mga hojas tari kag amo ilaban
Sa nagyinupok nak kanyo’t kaaway
Tugpa’t mga balang baka kiong uyan.

Balang pagkasunson, waya balit-utan
Waya himaliha ka ang kamatayan;
Lumisa, pumilit, leon ka kabagay,
Mata namo’y pilot, sagupa’y matibay.

Talaga it langit ag it Diyos nak mahal
Kag amo pagraug sa mga kaaway;
Kuyang pa ag kubos katong kasangkapan
Nak amo ginggamit sa amo pag-away.

Kami’y nagsusumpa hanggang kamatayon
Pagtabang sa imo di kami mag-urong;
It tanang mangahas, kung ikaw apihon
Kusog ag kabuhi ay amo agamiton.

Sa hiniwas-hiwas ag pinaler-paler
Sa tunga it hanging kag tugpa’y sa bukir,
Kung abi’y tugmahon ag ato maisip
Rumromon sa puso katong mga martir.

Kinang ida hiwas nak rapit sa tuo
Kahuluga’y bangon sa paghigra kamo
Ka manggar ag kusog ipakita ninro
Kabuhi ay war-on sa paino-ino.

Kinang ida paler nak rapit sa wala
Ay hudyat ag tuus tanang Pilipina
Sa Diyos ay ampoan ka inro asawa,
Sa dutang awayan ay librehon sinra.

Kinang ida ragli bagang paibabaw
Ay mag-armas kamo, kabuhi’y ihalar
Pugraa, lisaa ka mga kaaway,
Kahadlok ay war-a, ka Diyos ay saligan.

Sa pinaler-paler hiwas nak pababa,
Kamo’y magpahuway ag maghuna-huna,
Maadong patikang ay inro ihanra,
Pagpuri sa inra sa sariling duta.

Busa mga hale, itanum sa puso
Batasang maanyag katong buko liko,
Ka pagkakausa’y ato ipangako
Ag magpisan-pisan kung magkakaigo.

Ato ipag “viva” abaya’t kantahon
Ahil-ong Martires ay ato bayuson,
Rizal ag Mabini, Lunang matalilong,
Burgos, Bonifacio, Gomez ay purihon.

Vivang waya puat, viva Filipina!
Mabuhi, mabuhi, ka ato bandera!
Vivang sunor-sunor, pinalanggang banwa!
Mabuhi, mabuhi, iloy guminhawa.
  

Yuksuhan
Silak, Vol. 4, No. 3, 2001
FAIGAO, VALENTIN F.


Mayawhaw, mayuya magmuyat
Paubos,
Papayado,
Sa marayom nak tumban
It magkanyudong hanrig –
Agnanay ka pagligras
Sa ragang ragasras,
Maramong sagang,
durong masambat,
Makakaabaya sa inra kasugtanan.

Buko tuyar
Sa yupa it ‘ling pangpang
Nak atubang sa ragat-Sibuyan,
Waya sangit, tuyar sa rahon
Ka inra paglikwar,
Pagyukso,
Papayado,
Papayado,
Pagyabunok sa kahipusan.
 

Matagar
Haro sa Yagting Souvenir Program, 2000
FAIGAO, VALENTIN F.


Ayam nakong ikaw ay punta,
Kada ngani Matagar ka imo ngayan.
Pero, nio ka talaga?

Tinghoy? Binuot? o Parola?
Nak napayong sa rapyas, sablig
It milenyong hagupaas it karagatan?

Kumbuko’y pangpang marahil
Nak pinanghimugkan it gutom,
Hakog nak ragat.

Sa matamis nak haro ag supsop
It paghigugmang natural
Naging matagar nak timaan.

Nak kung matanruaw
It pasamputong atunanon,
Narilag ka matang nupay matibaw.

Panukyat ka yaki sa pusong uhaw ray
Makation uli sa dutang maimbong -
Hamo nak nagpuros sa unang kidaw-kidaw,
Unang hibi it usang Bantoanon sa ida pagbuskar.
 

Ragat, asi?
1st Asi Writers Workshop, 2003
FAMARIN, VILMA


Mahipos, marilag, makakamangan it hayo
Nio ka mensaheng gusto nimong itao?
Indi ak masuyop dahil ako'y nalilito.
Nagsapuyan ka inro muyat 
Sa senyoritong iwag sa itaas.
Guya ag palakpak sa inro ay nababakas
Problemang irinagsa sa yawor,
Estilong pabali-balikwas!
Kinaaganhan ako ray namasran
Suntok reli, suntok ruto ka ako natiiran
Asi ara nio ray ka nalilisoran?
Pati oya moang ay ingkakalaban!
 

Panguyong Rahon 
(1st Page)

Sio Ako?
Diamond Jubilee Souvenir Program, 1993
FABICON, ISMAEL F.

Orte Anay, Kabuyong
Binuot, Vol. 1, No. 1, 1989
FABICON, ISMAEL F.

TAASI KA AT TIKANG
Binuot, Vol. 1, No. 6, 1990
FADRI, LAWRENCE F.

Paulion
Silak, Vol. 5, No. 2, 2002
FADRI, LYNDON F.

Ragling Kasadyahan
Silak, Vol. 2, No. 4, 1999
FADRIQUELA, ANNA GLEE F.

Patawar Sa Kahilom
Panghimuyakang Bantoanon
FAIGAO, CORNELIO F.

Sa Ato Bandera
Kanta it usang Pilipino
Sa pagbalik it ugalingong
Bandera it kag tuig 1916
Panghimuyakang Bantoanon
FAIGAO, RUFO F.

Yuksuhan
Silak, Vol. 4, No. 3, 2001
FAIGAO, VALENTIN F.

Matagar
Haro sa Yagting Souvenir Program, 2000
FAIGAO, VALENTIN F.

Ragat, asi?
1st Asi Writers Workshop, 2003
FAMARIN, VILMA

Pangruhang Rahon 
(2nd Page)

Huling Pahinungor
(Salin sa Asi it “Huling Paalam” ni Jose Rizal)
Silak, Vol. 3, No. 1, 1999
FAMINIANO, ABNER F.

Sa Pagpayong It Usang Iwag
Silak, Vol. 5, No. 1, 2002
FEDELICIO, JOSE MARI M.

Panahon
1st Asi Writers Workshop, 2003
FESARITON, VIRGINIA

Odiongan
Souvenir Progam (Sambaso) Selebrasyon 97
FETALINO, MARIO


Ikaruhang Diyos
Panghimuyakang Bantoanon
FOJAS, LORENZO D.

Rayagang Taga-Bukir
(Sa ak Lily)
Panghimuyakang Bantoanon
FORJES, CLETO

Kupos Nak Buyak
Panghimuyakang Bantoanon
LUISTRO, EUSEBIO FERRIOL

Isag Sa Gab-i
Panghimuyakang Bantoanon
MUSICO, ILDEFONSO

 

About Banton Barangays Tourist Information Festivals and Events News and Views (Silak) Banton 2003 Projects
Guestbook Yahoogroup Contact Us Links

Hits

 3207194

Copyright (c) 2004-2017, All rights reserved Powered by a * Yagting Web Service Provider