Bantoanon Culture, Literature, Music and Arts

Culture

Literature

Poetry

Music

Arts

POEMS 

 

Huling Pahinungor
(Salin sa Asi it “Huling Paalam” ni Jose Rizal)
Silak, Vol. 3, No. 1, 1999
FAMINIANO, ABNER F.


Ako ay mapagtoy, Banwang tinubuang hinigugma’t adlaw,
Himayang nawagtik ag Perlas it Ragat sa Hampig-Subatan,
Bug-os kalipayang kinabuhing kubos sa imo’y ak halar;
Naging masilak man, mayabtong, maamyon o naging mabuskar,
Ak ipahinungor gihapon kung dahil sa ing kaanduan.

Sa asa labanan nak yukmoy sa hirap sa giyerang mahigpit,
Kinabuhi’y halar, waya ruha-ruha, hingab ma’y mawagit;
Riin man matuslan, waya man koronang lawrel, liryo’g sipres,
Bitayan, kayhasan, riin man nak buho, parusang mapait
Ay halar gihapon kung hagar it banwa’g pamilyang pigipit.

Ako’y mataliwan ngasing nak sa langit ay nagtatanruaw,
Banaag it adlaw sa likor it rampog sa ida pagyuaw;
Kung ingkikinahangyang kolor nak mapuya ay lalong yumutaw,
Hali ling ako rugo nag ipawisiwis kung imaw’t ing hagar
Adong mas masiga, hidom it kahadag sa ida pagyabaw.

Ka ak pananamgo pagtuna pa’t katong buot ay nabuksan,
Sa ako pagtubo ag hanggang sa ngasing nak ak kasagaran
Ay ka makita ka, marilag nak mutdang Perlas it Subatan,
Mata’y waya yuha, uda’y waya buling, waya’t sarang lipran
Waya it nagkubot ag klarong malinas, waya’t kahud-anan.

Gugmang ak kalipay, ka ak tinguha’g higakong marangga
Ay guminhawa ka, ka ukaw it ka ako mabada nak kalag;
Mapukan man ako kung ikaw ay tinrog nak buko mayuda,
Ikaw yang mabuhi’y matam-is sa akong mabugto ka hingab
Iyubong sa duta’g sa yanrong it langit nimo’y pumagiba.

Ag kung sa ibabaw it ako yuyubnga’y inggwa ka’t mamasran,
Maisot nak buyak nak sa hilamonong mabunbo’y yumutaw,
Huyti ag haruan ag ka ako kalag ay ing pahinunguran;
Ag yupa’y matanrog sa ragang mayamig it ako yubnganan,
Hanrom nak maimbong ag tam-is it hinghing it gugmang ralisay.

Pabad-ing kag sinag it buyang mahinhin sa ako’y itarok,
Tugoting banaag it pagpamusiag sa ako’y ihator;
Sa ida pagtibaw, hangin ay pabad-i kabuyong nak hudop
Ag kung inggwa’t yanggam, natabong umapon sa nagrupang kurus
Ay imo tugutan nak ako’y kantaha’t himayang kahipos.

Pabad-i kag adlaw sa kusog it silak ruyom ay tunawon,
Ibalik sa langit panganor nak takyos ka ak pangandohoy;
Agap nak paggina’y pabad-ing tibawan nidang naghahanrom
Ag kung inggwa’t pilang ako ay ig-ampo sa pagpanayumsom,
Ay ipangamuyo ka ak pag-atubang sa Makagagahum.

Pahinunguri’t rasay sinrang nagkapuslok dahil sa paglaban,
Sinra nak nag-antos it duro nak hirap nak waya katuyar;
Sinrang mga inang nak bukay ka rughan dahil sa pagtibaw,
Sinrang mga ilo, mga bayo’g presong mga waya palar,
Ig-ampong maagom ninra ka ginhawang waya katubtuban.

Ag kung kamposanto’y takyuban it ruyom sa kagabhianon,
Liwas sa minatay ay waya ni usang biling nagtatanor,
Aya gibugnoha, inra pagpahuway, taw-i it pagtahor;
Kung makarungog ka ugaling it kaskas, sonatang maagnum,
Kato’y ako kanta, Banwang pinalanggang sa imo’y patungkol.

Ag kung pati yubong nako ay wagitey sa painoino,
Waey krus o batong nabiling timaan ag tanra’t ak kutkot,
Pabad-ing bungkayo’g raga ay isabwag it buthong kidamot,
Nak bag-o man yamang umuli sa waya ak yawas nak abo,
Makatar sa duta ay maging alpombrang tungtungang mahumok.

Bukoey hingabot kung kali’y matabo ka inro pagrumrom
Dahil kayaparan it duta ag langit ay ak atabokon;
Sa imo pangrungog ako ay magiging matunog nak ugong,
Bangyo, idlap, kolor, uwang ag ambuko’g sadya’t kalantahon,
Rayom it pagsalig ay indi gitungnang ako asambiton.

Dutang ak gingmathan, gugma’t paghigugma, antos it pag-antos,
Gugmang Pilipinas, batona ling ako huling pahinungor,
Sa imo’y ibilin si Nanay ag Tatay ag gugmang katumoy,
Sa waya ulipon, pintasan ag hakog, ako ay mapagtoy,
Buhi ka pagyaum nak ka naghahari’y ka Diyos it kalooy.

Adiyos ginikana’g ako mga haling kabika it rughan,
Mga kaidamo sa salong nak guba’g tuig nak naglikwar;
Pasalamat kamong sa pas-ang mabudlay ako’y nakaalwan;
Adiyos katam-isan, taga-ibang banwang palanggang kalipay
Ag sa inrong tanan, kamatayan ngani’y usang pagpahuway.

 

Sa Pagpayong It Usang Iwag
Silak, Vol. 5, No. 1, 2002
FEDELICIO, JOSE MARI M.


Ingga it usang iwag sa usang panimayay.
Nagtinguhang magrayab.
Nagharo sa pabilo nak ida inspirasyon.
Pinaril-at lalo it tagipusuon.
Wayong kislap it kaling iwag.
Pinahadag lalo kaling panimayay.
Inuyob it abtik, paghigugma ag makalilipay nak rumrumon.

Naglilipas kag panahon, marakmoy-rakmoyey ra kag agiw sa kisame.
Maramong habagat ag mahabang kuwaresma'y ra kag rinunganan it kaling iwag.
Sa pugong it pabilo ag mga kislap nak waya gitutungon.
Kaling iwag ra baga ay matigson gihapon.

Ugaling ingga it usang beses nak pay sida'y ahuyupon it Ginoo nak imaw it nakagagahom.
Siling it kaling iwag:
"Indi pa nako gustong mapayong. Kaluoy ling pabilo ag mga kislap nak muotnon."
Sabat it Poon:
"Aya gikasubo. Ihalen ka yang nako sa langit ag himuong bituon.
Arugangan kag imo hadag, iwag ka pa gihapon!"

 

Panahon
1st Asi Writers Workshop, 2003
FESARITON, VIRGINIA


Asing tuyar ka?
Pabaydo-baydo ka imo napapatuga.
Mamukyat, mamiha,ag sunran pa
Hapyuson ka tanom; mga isra'y isalta
Mahilakon, mabyakan-on
Tawo'y nag-aasa,
Mapintas, mahangiton,
Ginghahanrom!

 

Odiongan
Souvenir Progam (Sambaso) Selebrasyon 97
FETALINO, MARIO


Ikaw banwang sa istorya ay puno it kasadya,
Hinabdog sa rudan it tribong tyangitag magbisaya;
Panaghoy it mga hanging halos ramyang ikuyob pa,
Dahil sa timbang it pobreng batasang inra gingraya.

Sa pagronggo it pobreng inra ginggaor-gaoran,
Sa Bukanang piit sinra’y inggwa’t panang namuyatan;
Ruyot sa baliteng hasta ngasing imaw it banranan,
It ponidong banwang sinalingsing ka ngaya’t Odiongan.

Mga yabnos nimong kakahoyan ay inra gingpukan,
Kinurtinaha’t pulido, hitsura’y matuling bunitan;
Pinidasong tugas gingtukor ninrang mga istaran,
Sinra’t mga pinalanggang sa hugor ay sarangan.

Sa petsa’t panahong halos inde nato marumroman,
Sinra ay nagbuar sa ringkon it dutang pinaliran;
Mga batasang pinalabi sa Bantoon nagikan,
Inot-inot nak linimot sa ragsa’t mga dayuhan.

Sa linaw ig kubli’t kinang imo alangang rekodo,
Pinuri ka’t mga banwa’g sari-saring mga tawo;
Mga tanrang ban-og bilang marka’t imo mga lolo,
Inanor sa puwersa’t suyog it kustombring mga bag-o.

Ikaw ngasing ay labradong banwang bugana sa ganda,
Sa patag it imo rughan mga puni’y nakikita;
Imo pisnging katong una’y wayang gador it hitsura,
Ngasing ay banwa kang nagwili sa amo kasadya

 

Ikaruhang Diyos
Panghimuyakang Bantoanon
FOJAS, LORENZO D.


Ikaruhang Makaako ka at mga ginikanan,
Nak busngaya’t paghigugma sa bilog it kalibutan;
Nak sa ato’y nagtimuhi, nagpalangga, nag-ataman
Ka uyan ay nagpayamig ag sa init nagpatiay;
Sa higakong kung hayos mapatongtong sa buyawan
Kitang mga anak ninra nak imaw it kalipayan.


Nagbata, nagtikotiko miskan nagpapanununggo
Ka at mga ginikanan nak karungan ka pag-ampo;
Sa ruyom it tungang gab-i, o riin mang mga buho,
Nagtiis magpauhan kag kita’y gingpaparagko
Sa paghanap’t pangabuhing kakulia’y nagsusugo.

Lalong gador it kag kita’y malenghor pa’t mga isip,
Nupay itlog ka pagrahan ag pay mutda ka paghiper;
Sa tun-og it panayumsum ag sa hangin nak mayamig
Sa mahinay nak tagithi, natatahap ipasil-ip;
Sa nakraan asawayon kung gumayak it pagpilhig
Kitang mga anak ninra nak sabaleng magkasakit.

Kada kita naging tawo, naging miron, naging rayaga,
Nagkainggwa’t hinigugma, pinalangga nak asawa,
Kada kita nagkaanak, nakamagno it kasiga
It adlaw nak binuyawan, mga talang tinumbaga,
Nak mutda it kalangitan, kag bangur ay waya’t iba
Kung buko’y sa paghigugma’t ginikanang nag-amoma.

Imaw kina’t ilarawan sa at mga painoino,
Ag sa mga hunahuna it at isigkapareho
Nak kung ato aisipon, ilam ara kung pauno,
Nato sinra mababasle tartaron ma’t pinong-pino
Mga buhok sa at yawas, pati mga balahibo,
Ay indi ak mabadaran ag indi ra pati nimo.

Kada ato higugmaon ka at mga ginikanan
Hanggang sinra’y nabubuhi, indi nato iglipatang
Nak pag kita ay nailo, pati waya kinamoangang
Pinalanggang mga manghur ay waya karampuyatan
Nak tuyar sa nababagbag sa tunga it karagatan
Sa masubong kinabuhi’y waya’t sarang makaramay.

 

Rayagang Taga-Bukir
(Sa ak Lily)
 Panghimuyakang Bantoanon
FORJES, CLETO


Sa kakayhasanan ikaw it bitoon,
Iwag it ak puso sa gab-ing marayum.
Tala kang marilag nak sa kaaganhon
Ay imaw napukaw sa ak katuyugon.

Sa ak pagkatuyog ak gingpananamgo
Nak ikaw ay buyak, kamya nak mabangyo;
It kag ak bumati napayuha ako
Pauno’y sa kamya waya ako gusto.

Ipaghalimbawa nak kamya ka ngani
Sa hardin it buyak nak mga maputi;
Ako’y malilisor sa imo’y pumili,
Pauno’y ka gusto nako’y kamantigui.

Ugaling ngani ra ikaw ay rayaga
Nak hustoy sa guyang, sampuyo ag lima.
Yabot pa sa himtang masyadong ganda pa
Nak sarang ngayanang gandang Pilipina.

Ikaw taga-bukir kolor kayumanggi,
Kolor Pilipinang ikakagmapuri;
Ikaw it rayaga nak makawiwili,
Nak dapat rasayan sa adlaw ag gab-i.

Ako ra ay tubo gihapon sa bukir
Mahugor maggamas ag pirming paneir
Ak ging babantayan ka ing pagsuyapir
It kinang ing buhok pati pagpanghipir.

Kung nakaligos ka ak gingpapanir-an
Ruto sa ayug-og it kabungkaganan;
Isip nimo’y waya ikaw kaibhanan
Pero ako’y hagto sa yudo it kwadan.

Kung makataposey ikaw it paggugo
Maliwasey tan-a ako sa pagtago
Ako it mahilor, ag ako’t mabubho,
Ugaling isag ka mahangit sa ako.

Buko yang sa hangit ako’y nahahadlok
Kung ako’y makita’y ikaw makikibot;
Ka ak ging iisip ay isag it yupok
Ka ing pusong bilog nak masyadong rupok.

Kung imo isayur kinang ing manipis
Nak damot sa tubing sa tin-aw ay labis,
Ak nakakasiling kung ikaw nawisik
Nak ikaw ay “nimfa” reyna it kag “batis”.

Songgoy kag batiya kung ikaw umuli,
Puno’t binonakang pagkaputi-puti
Baro’y balintawak, pumanaw mayumi
Buhok nabubungyay nak nakakahili.

Nopay ka si Venus sa ganda ay higit
Nakaka panagitlon sa ako it pilit
Maski ka masubo, maski ka pa hangit
Maganda gihapon, gandang taga-langit.

 

Kupos Nak Buyak
Panghimuyakang Bantoanon
LUISTRO, EUSEBIO FERRIOL


Sa usang harding matahum nak libot it kabukiran,
Sa habig ay inggwa’t ragat nag nagtatao’t alisngaw
Sa mga tanum nak buyak nak sa bangyo ay sarangan,
Kung sa ganda ay nayabaw sa iba pang kabuyakan.
Kung ikaw roto’t rumuaw nak inggwa’t subo sa rughan,
Kasubo nimo’y mayuyut matunaw sa KABANGYUHAN.

Sa habig it kinang hardin, nak rapit sa Kanawayan
Usang buyak nak buskarey ka imo mamumuyatan.
Sa tinrog ay boko huli, laloey sa kagandahan;
Halos mayado pa ikaw, mahigugma sa nakraan.
Ugaling kung ing suoran, ag imo pakatarukan
Sida yake ay kuposey, nak wayaey kabangyuhan.

Sida’t katong unang rag-on nak inggwa pa it amuging
Ag bugana pa sa rugos ay raug pa ka “everlasting”;
Bela-bela ay narapyong, alimbubudog nahinghing
Ag nag iidlip sa init ang inahudong it hanging
Mahadahay nak amihan nak sa bukir nihahalin.

Ngasing sida’y nagkuposey, kabangyuha’y naglipasey,
Nag-aragey kag amuging, rugos nida’y nasupsupey
It bila-bilang mapintas sa ida’y nagpangiliher,
Yanggam ag alimbubudog, boko sida alibhatey;
Nahidum yang ang narayan, paghigugma’y nalisoey,
Ganda nida’y nawagitey, ag ka kolor ay pus-awey.

 

Isag Sa Gab-i
Panghimuyakang Bantoanon
MUSICO, ILDEFONSO


Isag sa gabi
Kung ka mga bitoon
Ay nagsisigay sa kalangitan
Siling sa mapangimunong kabade
Kung ka mga huni’t kapispisan
Ay indeey marunggan,
Kung ka dupoy-dupoy
Nak hangin sa kagab-ihon
Ay nagpapanghayhay sa mga kakahuyan,
Ak mapaanha sa imo,
Ag kantahan ka it mga kalantahon
Nak labing langitnon,
It buyan ag kabituonan
It mga buyak ag kapispisan
Ag it kaleng nagrurukot,
Ag nagsisibsib sa ako rughan
Ak akantahan ka it paghigugma.

 

Panguyong Rahon 
(1st Page)

Sio Ako?
Diamond Jubilee Souvenir Program, 1993
FABICON, ISMAEL F.

Orte Anay, Kabuyong
Binuot, Vol. 1, No. 1, 1989
FABICON, ISMAEL F.

TAASI KA AT TIKANG
Binuot, Vol. 1, No. 6, 1990
FADRI, LAWRENCE F.

Paulion
Silak, Vol. 5, No. 2, 2002
FADRI, LYNDON F.

Ragling Kasadyahan
Silak, Vol. 2, No. 4, 1999
FADRIQUELA, ANNA GLEE F.

Patawar Sa Kahilom
Panghimuyakang Bantoanon
FAIGAO, CORNELIO F.

Sa Ato Bandera
Kanta it usang Pilipino
Sa pagbalik it ugalingong
Bandera it kag tuig 1916
Panghimuyakang Bantoanon
FAIGAO, RUFO F.

Yuksuhan
Silak, Vol. 4, No. 3, 2001
FAIGAO, VALENTIN F.

Matagar
Haro sa Yagting Souvenir Program, 2000
FAIGAO, VALENTIN F.

Ragat, asi?
1st Asi Writers Workshop, 2003
FAMARIN, VILMA

Pangruhang Rahon 
(2nd Page)

Huling Pahinungor
(Salin sa Asi it “Huling Paalam” ni Jose Rizal)
Silak, Vol. 3, No. 1, 1999
FAMINIANO, ABNER F.

Sa Pagpayong It Usang Iwag
Silak, Vol. 5, No. 1, 2002
FEDELICIO, JOSE MARI M.

Panahon
1st Asi Writers Workshop, 2003
FESARITON, VIRGINIA

Odiongan
Souvenir Progam (Sambaso) Selebrasyon 97
FETALINO, MARIO

Ikaruhang Diyos
Panghimuyakang Bantoanon
FOJAS, LORENZO D.

Rayagang Taga-Bukir
(Sa ak Lily)
Panghimuyakang Bantoanon
FORJES, CLETO

Kupos Nak Buyak
Panghimuyakang Bantoanon
LUISTRO, EUSEBIO FERRIOL

Isag Sa Gab-i
Panghimuyakang Bantoanon
MUSICO, ILDEFONSO

About Banton Barangays Tourist Information Festivals and Events News and Views (Silak) Banton 2003 Projects
Guestbook Yahoogroup Contact Us Links

Hits

 3215781

Copyright (c) 2004-2017, All rights reserved Powered by a * Yagting Web Service Provider